Lokata ze stałym czy zmiennym oprocentowaniem – która i kiedy bardziej się opłaca?

Większość oferowanych przez banki lokat oparta jest o oprocentowanie stałe, jednak na rynku dostępne są także lokaty na zmienny procent. Dwa depozyty, które mają taką samą stawkę, ale inny typ oprocentowania, mogą przynieść różne zyski. Kiedy wybrać lokatę o stałej stawce, a kiedy zdecydować się na zmienną?

Jak banki ustalają oprocentowanie lokat?

Choć mogłoby się wydawać, że stawki na depozytach bankowych zależą wyłącznie od oferujących je instytucji, to rzeczywistość jest zgoła odmienna. Owszem, banki mają tu decydujący głos, jednak najwięcej zależy od sytuacji gospodarczej, a konkretniej – wysokości stóp procentowych Narodowego Banku Polskiego. Te ustala na swoim comiesięcznym posiedzeniu Rada Polityki Pieniężnej, opierając się na sytuacji gospodarczej w kraju. 

Zależność jest prosta – im wyższe stopy procentowe, tym lepsze stawki lokat banki mogą proponować swoim klientom. Jeśli stopy są rekordowo niskie (jak ma to miejsce obecnie), instytucje, oferując lokaty na wysoki procent, zwyczajnie traciłyby na takich transakcjach. Stopy procentowe odpowiadają bowiem za stawki, na jakich banki komercyjne mogą pożyczać pieniądze od NBP na finansowanie własnej działalności lub zakładać w tym samym celu depozyty w banku centralnym. Dlatego aktualne stawki na lokatach nie dają pewności wysokiego zysku – chyba, że korzystamy z oferty promocyjnej.

Lokaty na stały procent – dlaczego (i kiedy) warto?

Mechanizm funkcjonowania depozytów ze stałym oprocentowaniem jest bardzo prosty. Klient wpłaca oszczędności na lokatę, by po określonym w regulaminie oferty czasie otrzymać umieszczone środki na konto wraz z odsetkami. Przez cały ten okres stawka na lokacie się nie zmienia, bez względu na uwarunkowania rynkowe. Taki depozyt daje nam pewność co do wysokości ostatecznego zarobku, a co za tym idzie – większy komfort psychiczny.

Może się więc wydawać, że to lokaty ze stałym oprocentowaniem będą uniwersalnie lepszym produktem oszczędnościowym. Nie jest to jednak do końca prawda. Owszem, w środowisku kryzysu gospodarczego, kiedy stopy procentowe są niskie (i mogą zostać obniżone), takie depozyty dają gwarancję, że nasz zysk będzie wysoki bez względu na perturbacje rynkowe i gospodarcze. Oprocentowanie jest bowiem wówczas „zamrożone”.

Kiedy warto założyć lokatę ze zmiennym oprocentowaniem?

Lokaty na zmienny procent, to, jak sama nazwa wskazuje, depozyty, których stawki są bardziej elastyczne. Naśladują one określony w umowie wskaźnik rynkowy – zazwyczaj jest to stopa referencyjna NBP, jednak coraz więcej banków oferuje oprocentowanie oparte o WIBOR lub WIBID (które zresztą i tak są silnie skorelowane ze stopami procentowymi). Co to oznacza? Jeżeli dany wskaźnik pójdzie w górę, podobnie zachowa się oprocentowanie lokaty. Jest jednak druga strona medalu – kiedy stopy procentowe zostaną obniżone, deponent będzie musiał liczyć się z automatycznie niskim zyskiem. Podczas gdy w przypadku lokat ze stałym oprocentowaniem dokładne obliczenie wysokości odsetek jest możliwe jeszcze przed założeniem depozytu, to te o zmiennych stawkach takiej możliwości nie dają. 

Kiedy więc lepiej zdecydować się na lokatę ze zmiennym oprocentowaniem? Będzie to dobry wybór, gdy na horyzoncie mają pojawić się podwyżki stóp procentowych, a więc gdy gospodarka przyspiesza. Będzie to bowiem oznaczało, że nasze oszczędności również wzrosną. Gdybyśmy w takiej sytuacji gromadzili środki na lokacie ze stałym oprocentowaniem, bylibyśmy stratni. 

Bądź na bieżąco z sytuacją gospodarczą

Możesz teraz zapytać: „no dobrze, ale skąd mam wiedzieć, kiedy stopy procentowe wzrosną, a kiedy spadną?” I choć nie da się tego przewidzieć w 100 procentach, to są pewne wskazówki, które pomogą w odpowiedzi na to pytanie. Najważniejsza z nich to zapoznawanie się z prognozami analityków, którzy na podstawie obserwacji obecnej sytuacji na rynku są w stanie wywnioskować kolejny ruch Rady Polityki Pieniężnej.

Rosnąca inflacja i wzrost gospodarczy to znak, że RPP będzie bardziej skłonna do podwyżki stóp procentowych. Wtedy właśnie warto przemyśleć założenie lokaty ze zmiennym oprocentowaniem. Z kolei w przypadku osłabienia gospodarczego i niskiej inflacji Rada będzie próbowała nieco przyspieszyć wzrost, obniżając stopy. Takie prognozy to znak, że bezpieczniejszym wyjściem będzie otwarcie depozytu ze stałym oprocentowaniem – uchronimy się wówczas przed spadkiem wartości naszych oszczędności.

W przypadku zaś, gdy mamy do czynienia ze względnie stabilną sytuacją gospodarczą, przy wyborze lokaty o stałym lub zmiennym oprocentowaniu warto kierować się terminem zapadalności danego depozytu. Jeśli chcesz założyć lokatę krótkoterminową, na co najwyżej kilka miesięcy, lepsza będzie ta o stałej stawce – w krótkim okresie istnieje mniejsza szansa na duże skoki wartości stóp procentowych. Z kolei decydując się na depozyt na rok lub dłużej, bezpieczniej będzie wybrać lokatę ze zmiennym oprocentowaniem. Kiedy bowiem będziemy zakładać ją w środowisku niskich stóp procentowych, a te po pewnym czasie wzrosną, mamy gwarancję, że nasze oszczędności także przyniosą lepszy zysk.